I. Khai luận – Thiên địa chi hình, long mạch chi dụng
Trời có đạo phân âm dương, đất có hình chia sơn hải.
Địa thế muôn phương, nơi cao là sơn, nơi thấp là đầm, nơi bằng là nguyên, nơi lõm nước là vịnh.
Song hiếm có nơi nào trong thiên hạ lại hội đủ bốn hình trong một khí,
vừa bình nguyên, vừa đầm, lại có sơn và vịnh,
ấy là địa thế thượng linh – huyệt địa sinh vượng khí trời Nam.
II. Bình nguyên chi thế – Trời bằng mà đất vững
Bình nguyên là mặt đất bằng phẳng trên cao,
không thấp như đồng bằng, không dốc như sơn cước,
chính là nơi khí hành mà không tán, sinh mà không mất.
Ở đó, gió bốn phương hòa, mưa thuận, khí trung hòa giữa sơn và thủy.
Người ở bình nguyên, trí mở mà lòng bền;
quốc ở bình nguyên, đất an mà dân thịnh.
Ấy là nền tảng của long mạch phương Nam –
tựa bàn tay trời, nâng vận nước mà giữ khí dân.
III. Đầm chi đạo – Thủy tàng sinh khí, hạ thủy chi nguyên
Đầm là nơi hội của các nhánh sông,
là hạ lưu bình nguyên, nước tụ mà chưa ra biển.
Nước ở đầm sâu, khí ở đầm tĩnh,
nên đầm là nơi tàng sinh của thủy mạch,
là phúc địa để nuôi dân, điều khí, dưỡng long.
Cổ nhân nói:
“Thủy tàng vi phú, sơn cự vi quý.”
Đầm chính là chỗ tàng của thủy,
khi đủ bốn hướng thông sơn nguyên,
thì trở thành kho sinh khí của quốc thổ.
IV. Sơn vịnh chi hình – Long nhập hải, thủy hồi sơn
Sơn vịnh là nơi núi đâm ra biển,
tạo thành vành nước lõm vào như lòng chén,
nước ở trong, núi bao ngoài,
ấy là thế “long nhập hải”,
đầu rồng ra khơi mà vẫn nhìn về sơn căn.
Núi ra biển mà không mất khí,
vì vịnh chính là tay long ôm nước,
thủy tụ trong sơn, sơn dưỡng trong thủy –
đó là đạo âm dương giao hòa, long mạch bất tuyệt.
Những nơi có sơn vịnh,
thường sinh thương cảng, lập đô hội,
là cửa biển an toàn, vừa có phong thủy, vừa có thế chiến lược.
V. Hợp tứ hình chi đạo – Bình – Đầm – Sơn – Vịnh nhất thể
Nơi nào trong thiên hạ hội đủ bốn hình ấy,
ắt là địa linh phát thánh – long huyệt chân truyền.
- Bình nguyên để dưỡng khí,
- Đầm thủy để tàng sinh,
- Sơn cự để bảo địa,
- Vịnh thủy để mở hải.
Bốn thế ấy hợp lại,
tức là địa mạch tròn đầy, nhân mệnh trường tồn.
Trên sinh nông nghiệp, dưới thuận hải vận;
núi che gió, nước dưỡng dân –
đó là đạo hòa của sơn thủy, đạo thịnh của quốc vận.
VI. Hào khí Tây Sơn – Trung đạo chi long vận
Đất Tây Sơn xưa – vốn là nơi có bình nguyên cao giữa sơn và đầm,
phía Đông có vịnh, phía Tây có núi, giữa có đồng bằng trung nguyên.
Ấy là địa hình của long hội tứ khí,
nên sinh anh hùng, dựng đại nghiệp.
Ba anh em Tây Sơn – ứng với tam khí của sơn, thủy, nhân –
phát tích giữa đất bằng mà vươn tới biển lớn,
đó chẳng phải ngẫu nhiên, mà là long mạch trời Nam phát vận.
Ngày nay, nếu biết hiểu đạo ấy,
giữ bình nguyên, khai đầm, phát vịnh, bảo sơn,
ắt đất Việt hưng thịnh, dân Việt an cư,
bởi vì địa đạo và nhân đạo vốn tương sinh trong một mạch.
VII. Kết minh – Thiên định chi huyệt, địa sinh chi phúc
Nơi nào vừa có bình nguyên, đầm, sơn, vịnh,
nơi ấy là đỉnh tụ của sơn hải khí,
là long huyệt chân truyền của quốc vận.
Giữ được địa ấy là giữ khí mạch ngàn đời,
phát được đạo ấy là mở vận trời Nam muôn kiếp.
Bởi thế, thiên hạ có nhiều núi, nhiều sông,
nhưng đất tụ bốn hình trong một khí – chỉ có một mà thôi.
Phụ minh thi nghị
Sơn dưỡng thủy sinh, bình nguyên tụ,
Đầm tàng long khí, vịnh hồi dương.
Tứ hình hợp mạch thành linh địa,
Hào khí Tây Sơn chấn cửu phương.
“Nam quốc hữu địa linh, hội tứ hình chi khí: bình nguyên, đầm thủy, sơn vịnh giao hòa.”